ช่วงต้นเดือนธันวาคมที่ผ่านมาผู้เขียนได้มีโอกาสร่วมค่าย ซึ่งจัดโดยธนาคารแห่งหนึ่ง กิจกรรมภายในค่ายส่วนใหญ่จะเป็นในรูปแบบของการให้วางแผน วางกลยุทธ วางนโยบาย เอาง่ายๆว่าเกี่ยวข้องกับการจัดการอย่างเป็นระบบและมีประสิทธิภาพนั่นเอง สิ่งหนึ่งที่ทำให้ผมคิดว่าการไปค่ายครั้งนี้คุ้มค่าที่สุดคือ ผมได้ใช้ชีวิตร่วมกับ อ.พิเชฏฐ์ กาลามเกษตร์ เป็นเวลาสามวันกับสองคืน ไม่น่าเชื่อน่ะครับว่า อาจารย์ที่มีตำแหน่งเป็นถึงรองอธิกาบดี มหาวิทยาลัยมหิดล จะมาร่วมใช้ชีวิตในค่ายกระจอกๆ กินข้าวกล่อง นอนที่นอนแย่ๆ คอยกวาดพื้นให้เด็กค่าย ความจริงสิ่งต่างๆเหล่านี้ก็สร้างความประทับใจให้ผมมากมายแล้วแหละ แต่พอฟังเรื่องราวที่กลั่นกรองจากประสบการณ์ ความคิด และความรู้ทั้งหลายของอาจารย์แล้ว บอกได้คำเดียวว่าโดนใจจริงๆ สิ่งที่ท่านพูดแล้วทำให้กระตุ้นต่อมความคิดของผมคือเรื่องราวที่เกี่ยวกับ คนทั่วไปในสังคมที่ทำงาน อ.บอกว่าสังคมเราแบ่งคนได้เป็นสามประเภท ตามสภาพของคนและองค์กรที่ผู้นั้นรับใช้


1.คือคนที่ดีร่วมกับญะมาอัต(องค์กร)ที่ดี องค์กรแบบนี้สมบูรณ์แบบ ในความเป็นจริงของสังคมมันก็มี เสียแต่ว่ามันมีน้อย และพลังขององค์กร ก็ไม่ค่อยเข้มแข็งซักเท่าไหร่ พลังขององค์กรในที่นี้หมายถึง จำนวนคน ทุนทรัพย์ ทุนปัญญา บารมีและการยอมรับจากสังคม อำนาจทางทหาร ในระดับประเทศนั้นหายาก ในระดับโลกก็ยังพอมีให้เห็นบ้าง ผู้คนที่ร่วมงานในองค์กรนี้เป็นคนดีความหมายของคนดีในที่นี้ใช้มาตรฐานของอิสลาม คือมี อีหม่าน(ศรัทธา) อีบาดัต(การปฏิบัติศาสนกิจ) อัคลาก(กริยามารยาทที่ดี) ความรู้ที่ถูกต้องและมากมาย (แค่คนดีก็หายากแล้ว) ความสามารถในทางดุนยาที่จำเป็นต่อวิชาชีพของตนเอง และต้องอยู่ในระดับสูงสุดของวิชาชีพด้วย ญะมาอัตที่ดีก็คือญะมาอัตที่ตอบสนองต่อคำสั่งของอัลลอฮและรอซูล นโยบายของญะมาอัตต้องเป็นไปเพื่อประกาศอิสลามบนหน้าแผ่นดินนี้ และมีความสามารถในการจัดการองค์กรได้เป็นระบบ มีวิธีการที่จะบรรลุเป้าหมายอย่างชัดเจน มียุทธศาสตร์ต่างๆ มีวิสัยทัศน์ที่พร้อมจะทำงานกันเป็นร้อยๆปี และมีพลังขององค์ดังที่ผมได้กล่าวมาข้างต้น


2.คนที่เลวกับญะมาอัตที่เลว เลวคู่กับเลวแบบนี้ไม่ค่อยมีอยู่จริงเหมือนกัน เนื่องจากคนเลวกับคนเลวก็คิดแต่เรื่องจะหักหลังกันและกัน มองหาแต่ประโยชน์ส่วนตน ยิ่งมาอยู่กับญะมาอัตที่เลวซึ่งแย่ทั้งเป้าหมาย นโยบายและการจัดการต่างๆที่ไร้เสถียรภาพ ก็ยิ่งไปกันใหญ่ เลยไม่ค่อยปรากฏกลุ่มในลักษณะนี้


3.คนที่ดีกับญะมาอัตที่เลว ในสังคมปัจจุบันเรามีมุสลิมประเภทนี้เยอะที่ดีสุด ญะมาอัตที่เลวในความหมายของอ.คือ ญะมาอัตไม่มีเป้าหมายและอุดมการณ์ของอิสลาม ถึงแม้ว่าญะมาอัตนั้นจะเต็มไปด้วยพลังต่างๆ ทั้งการเงิน จำนวนคน อำนาจบารมี กองกำลัง แต่เมื่อนโยบายไม่ได้เป็นไปเพื่ออิสลามหรือมีนโยบายเพื่อทำลายอิสลามก็ล้วนเป็นญะมาอัตที่เลวทั้งสิ้น ความเป็นจริงของสังคมมันบอกเราว่าตอนนี้เรามีมุสลิมที่ดี เข้าไปเป็นผู้ตามในญะมาอัตเหล่านี้เต็มไปหมด ซึ่งมันก็เท่ากับว่า เรากลายเป็นอาวุธที่มีประสิทธิภาพสูงสุดขององค์กรที่ไม่ได้ทำงานเพื่ออิสลาม แต่การทำงานในองค์กรเช่นนี้จะเป็นเรื่องที่ดีทันทีที่เราสามารถก้าวขึ้นไปอยู่ในจุดสูงสุดขององค์กร และสามารถเปลี่ยนแปลงจิตใจของผู้ตามที่อยู่ในองค์กร ซึ่งถ้าเราสามารถทำเช่นนั้นได้ เราก็จะได้ญะมาอัตที่ดีเพิ่มขึ้นมาอีกหนึ่ง อ.ได้ยกตัวอย่างเช่น เราทำงานในรพ.ชุมชนแห่งหนึ่งในฐานะลูกน้องของผอ. โรงพยาบาลที่มีพฤติกรรมคอรัปชั่น เราก็จะกลายเป็นกลไกหนึ่งของการคอรัปชั่นไปด้วย ถึงแม้ว่าเราจะเป็นคนดีก็ตาม ทางออกคือเราต้องพัฒนาศักยภาพความสามารถของเราให้ขึ้นไปเป็นผู้บริหาร รพ.แห่งนี้ให้ได้ และสร้างความเปลี่ยนแปลงในหัวใจของผู้ตามด้วยความสวยงามของอิสลาม ผู้ตามทั้งหลายก็จะยอมรับในอิสลาม เช่นนี้เราก็ไม่ต้องไปสร้าง รพ.อิสลามแห่งใหม่ จะได้รพ.ชุมชนแห่งนั้นเป็นรพ.ที่มีระบบเป็นอิสลามนั่นเอง ซึ่งสามารถเชื่อมไปถึงสมัยที่ท่านรอซูลลุลลอฮ ได้สร้างเมืองมาดีนะฮ ท่านก็ไม่ได้สร้างวัตถุขึ้นมาใหม่ แต่ท่านไปเปลี่ยนหัวใจของชาวเมือง แล้วท่านก็ได้เมืองที่เป็นอิสลามขึ้นมาหนึ่งเมือง หลายต่อหลายครั้งที่เราพบว่าคนดีหลายคนที่จะเข้าไปเปลี่ยนแปลงองค์กรที่เลวให้กลายเป็นองค์กรณ์ที่ดีนั้นไม่สามารถอดทนต่อความเย้ายวนใจของระบบที่เลวได้ สุดท้ายเค้าเองก็ไม่สามารถที่จะไปสู่ตำแหน่งผู้นำขององค์กร หรือถ้าเค้าสามารถไปสู่ตรงนั้นได้มือของเค้าก็ได้เปื้อนโคลนตมที่องค์กรเลวแห่งนั้นได้สร้างไว้เสียแล้ว


อุปสรรคในโลกแห่งความเป็นจริงก็คือเราไม่ได้มีคนที่ดีเพียงพอจะขึ้นมาเป็นผู้นำ ทั้งในญะมาอัตที่ดีหรือญะมาอัตที่เลว ด้วยเหตุเพราะระบบที่สร้างมุสลิมในโลกแห่งนี้นั้นอ่อนแอ ประเทศมุสลิมทั้งหลายไม่มีอำนาจต่อรองในระดับโลก ผู้นำประเทศมุสลิมไม่ได้มีอุดมการณ์และเป้าหมายเพื่ออิสลาม จำนวนมุสลิมทีมากมายมหาศาลเป็นอันดับสองของโลกกลับสวนทางกับจำนวนมุสลิมที่มีคุณภาพที่คิดเป็นสัดส่วนกันคงจะน้อยที่สุดในโลก ในระดับภายในประเทสนั้นมุสลิมเรียนในโรงเรียนที่อ่อนแอทางด้านวิชาการ อ่อนแอด้านวินัย เมื่อโรงเรียนของมุสลิมอ่อนแอ มุสลิมก็ไม่สามารถจะเข้าไปสู่มหาวิทยาลัยที่มีคุณภาพได้ ทำให้เราจะวนเวียนอยู่กับคนที่ไม่มีคุณภาพ กับระบบที่ไม่มีคุณภาพอย่างนี้ต่อไป


ทางเลือกเพียงไม่กี่ทางที่จะกรุยให้เรามุ่งสู่การมีญะมาอัตที่ดีคือ การรวบรวมคนที่มีคุณภาพทั้งหลาย ให้มีอุดมการณ์ของอัลอิสลาม การต่อสู้ของอิสลามจะประสบชัยชนะไม่ได้ถ้าคุณภาพของเราไม่ดี และคุณภาพของคนจะไม่สามารถพัฒนาได้เลยหากไม่มีการอยู่ร่วมกันของคนดี
ใครอยากไปค่ายนี้บ้างครั้งหน้ายกมือขึ้นครับ